Η ΟΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Παιδοφθαλμολογία
Η παιδική ηλικία είναι η πιο κρίσιμη περίοδος για τη διαμόρφωση της όρασης. Πολλές οφθαλμολογικές παθήσεις δεν γίνονται εύκολα αντιληπτές από τους γονείς ή τα ίδια τα παιδιά. Η έγκαιρη διάγνωση πριν από την ηλικία των 6-7 ετών είναι καθοριστική, καθώς επιτρέπει την πλήρη αποκατάσταση προβλημάτων που, αν αφεθούν χωρίς θεραπεία, μπορεί να επηρεάσουν μόνιμα την όραση του παιδιού.
Στο ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ λειτουργεί εξειδικευμένο τμήμα Παιδοφθαλμολογίας όπου αντιμετωπίζονται διαγνωστικά και θεραπευτικά το σύνολο των οφθαλμολογικών προβλημάτων της παιδικής ηλικίας.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΟΡΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Παράγοντες κινδύνου
- Υψηλές διαθλαστικές ανωμαλιές: Μεγάλη μυωπία, υπερμετρωπία ή υψηλό αστιγματισμό.
- Στραβισμό ή Αμβλυωπία: Ύπαρξη «τεμπέλικου ματιού» ή μη ευθυγραμμισμένων οφθαλμών στην οικογένεια.
- Σοβαρές οφθαλμικές παθήσεις: Ιστορικό με συγγενή καταρράκτη, συγγενές γλαύκωμα ή ρετινοβλάστωμα (κλινικά σοβαρές μορφές όγκων).
- Προωρότητα: Παιδιά που γεννήθηκαν πριν από την 32η εβδομάδα ή με βάρος γέννησης κάτω από 1.500 γραμμάρια διατρέχουν κίνδυνο για Αμφιβληστροειδοπάθεια της Προωρότητας (ROP).
- Λοιμώξεις κατά την εγκυμοσύνη: Λοιμώξεις της μητέρας (π.χ. ερυθρά, τοξοπλάσμαση, κυτταρομεγαλοϊός, έρπης) μπορεί να προκαλέσουν συγγενείς ανωμαλίες στα μάτια του εμβρύου.
- Χρήση ουσιών στην κύηση: Το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ ή η χρήση φαρμάκων/ουσιών από τη μητέρα αυξάνουν τις πιθανότητες οφθαλμικών προβλημάτων.
- Χαμηλό σκορ Apgar: Χαμηλή βαθμολογία κατά τη γέννηση ή ανάγκη για παρατεταμένη παροχή οξυγόνου.
- Νευροαναπτυξιακές διαταραχές: Παιδιά με εγκεφαλική παράλυση, αυτισμό ή καθυστέρηση στην ανάπτυξη έχουν υψηλότερα ποσοστά στραβισμού και διαθλαστικών προβλημάτων.
- Γενετικά σύνδρομα: Σύνδρομα όπως το σύνδρομο Down, το σύνδρομο Marfan ή η νευροινωμάτωση επηρεάζουν συχνά τη δομή και τη λειτουργία των ματιών.
- Αυτοάνοσα νοσήματα: Παθήσεις όπως η νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα συνδέονται με φλεγμονές στο εσωτερικό του ματιού (ραγοειδίτιδα).
- Αυξημένος χρόνος σε οθόνες: Η παρατεταμένη χρήση smartphone, tablet και υπολογιστών συνδέεται άμεσα με την ταχύτερη εξέλιξη της μυωπίας και την ξηροφθαλμία.
- Μειωμένος χρόνος σε εξωτερικούς χώρους: Η έλλειψη έκθεσης στο φυσικό φως του ήλιου (κάτω από 1-2 ώρες την ημέρα) αποτελεί αποδεδειγμένο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση μυωπίας.
Στα σημαντικότερα οφθαλμολογικά προβλήματα της παιδικής ηλικίας περιλαμβάνονται: διαθλαστικά προβλήματα (υπερμετρωπία, μυωπία, αστιγματισμός), στραβισμός, αμβλυωπία & συγγενής απόφραξη δακρυϊκού πόρου.
Ορισμένα κληρονομικά, συγγενή ή και λοιμώδη οφθαλμικά νοσήματα εμφανίζονται στα νεογνά και απαιτούν άμεσο οφθαλμολογικό έλεγχο. Ορισμένες από αυτές τις καταστάσεις, όπως ο συγγενής καταρράκτης, μπορούν να αντιμετωπισθούν με επιτυχία εάν θεραπευθούν μέσα στις πρώτες εβδομάδες από τη γέννηση.
Και τα παιδιά όμως που δεν ανήκουν στην κατηγορία υψηλού κινδύνου για εμφάνιση οφθαλμολογικών παθήσεων θα πρέπει να εξετάζονται στα μάτια τους από τον παιδίατρο ή τον οικογενειακό γιατρό από τις πρώτες ημέρες της γέννησής τους.
Κάθε παιδί θα πρέπει το αργότερο μέχρι την προσχολική ηλικία να έχει εξετασθεί από τον οφθαλμίατρο. Η αμβλυωπία που είναι ένα από τα περισσότερο συνήθη προβλήματα κατά την προσχολική ηλικία (περίπου σε ποσοστό 2%) μπορεί να διορθωθεί ικανοποιητικά εάν διαγνωσθεί έγκαιρα. Η μειωμένη οπτική οξύτητα που γίνεται αντιληπτή στο ιατρείο ή κατά τον έλεγχο που γίνεται στο σχολείο απαιτεί περαιτέρω εξιολόγηση.
Κατά τη σχολική ηλικία, το μεγαλύτερο οφθαλμολογικό πρόβλημα που παρουσιάζεται στα παιδιά είναι η διαθλαστική διαταραχή, όπως αυτή της μυωπίας που δεν έχει διορθωθεί. Για τα παιδιά που εξετάζονται μια φορά το χρόνο και δεν παρουσιάζουν κάποιο σύμπτωμα ή δεν ανήκουν στην κατηγορία υψηλού κινδύνου για οφθαλμολογικές παθήσεις, ο οφθαλμίατρος θα καθορίσει τη συχνότητα με την οποία θα πρέπει να τον επισκέπτονται.
Παιδικός Στραβισμός
Ο στραβισμός είναι μια πολύ κοινή πάθηση της παιδικής ηλικίας που αγγίζει το 4% του γενικού πληθυσμού και αντιμετωπίζεται συντηρητικά ή χειρουργικά κατά περίπτωση.
- Το ένα μάτι μπορεί να στρέφεται προς τα μέσα (εσωτροπία), προς τα έξω (εξωτροπία), προς τα πάνω ή προς τα κάτω.
- Μπορεί να είναι σταθερός ή να εμφανίζεται περιοδικά (π.χ. μόνο όταν το παιδί είναι κουρασμένο).
- Η έγκαιρη θεραπεία (με γυαλιά, ασκήσεις ή χειρουργική επέμβαση) είναι απαραίτητη για να αναπτυχθεί σωστά η τρισδιάστατη όραση.
Το μάτι που στραβίζει σε ένα παιδί, βαθμιαία «τεμπελιάζει», παύει δηλαδή να βλέπει καθαρά ακόμα και με τη βοήθεια γυαλιών. Το γεγονός αυτό είναι πρακτικά μη ανατάξιμο μετά την πρώτη δεκαετία της ζωής και το «τεμπέλικο» μάτι θα παραμείνει «τεμπέλικο» εφόρου ζωής. Η άμεση διάγνωση και η σωστή αντιμετώπιση βοηθούν στο να αποφευχθεί ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αμβλυωπία (τεμπέλικο μάτι)
- Προκαλείται συνήθως από στραβισμό ή από μεγάλη διαφορά βαθμών ανάμεσα στα δύο μάτια (ανισομετρωπία).
- Είναι κρίσιμο να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί (συνήθως με κάλυψη του καλού ματιού) πριν από την ηλικία των 7-8 ετών, όσο το οπτικό σύστημα του παιδιού είναι ακόμη εύπλαστο.
Η διάγνωση και η αιτιολογική θεραπεία αποτελούν τη βάση της σωστής ιατρικής φροντίδας αυτής της καθόλου σπάνιας διαταραχής, αφού το 7% των ανθρώπων έχουν κάποιο βαθμό αμβλυωπίας που απέκτησαν στην παιδική τους ηλικία.
Απόφραξη ρινοδακρυϊκού πόρου
- Το σύστημα αποχέτευσης των δακρύων δεν έχει ανοίξει πλήρως, με αποτέλεσμα το μάτι του μωρού να «δακρύζει» συνεχώς και να μαζεύει τσίμπλες.
- Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων υποχωρεί μόνο του μέχρι τον πρώτο χρόνο ζωής με τη βοήθεια ειδικού μασάζ.
Στο 90% των περιπτώσεων και μέσα στους 6 πρώτους μήνες της ζωής επέρχεται αυτόματη διάνοιξη και ίαση. Μετά την ηλικία αυτή είναι πιθανό να απαιτηθεί καθετηριασμός του ρινοδακρυϊκού πόρου, που σε κάθε περίπτωση είναι καλό να πραγματοποιείται μεταξύ του 8ου και 12ου μήνα.
Άλλα προβλήματα όρασης στην παιδική ηλικία
Συγγενής καταρράκτης & συγγενές γλαύκωμα
Ο καταρράκτης και το γλαύκωμα παρουσιάζονται σπάνια στα παιδιά. Η ύπαρξή τους όμως μπορεί να αποβεί καταστροφική για την εύπλαστη παιδική όραση, αν δεν αντιμετωπισθούν άμεσα είτε συντηρητικά είτε, συνήθως, χειρουργικά.
Συστηματικές Παθήσεις με οφθαλμολογικές εκδηλώσεις
Ποικίλες συγγενείς και κληρονομικές ή μη παθήσεις και σύνδρομα που αφορούν τον εγκέφαλο, τα οστά, το μεταβολισμό διαφόρων ουσιών, κ.α., έχουν χαρακτηριστικά ευρήματα από τα μάτια. Η συνεργασία του παιδοφθαλμίατρου με τον παιδίατρο και τον παιδονευρολόγο είναι καθοριστικής συχνά σημασίας, στην διάγνωση και τη θεραπεία των παθήσεων αυτών. Παραδείγματα τέτοιων νοσημάτων είναι η νευροϊνωμάτωση, το σύνδρομο Down, το σύνδρομο Crouzon, η γαλακτοζαιμία, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η μεσογειακή αναιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η μηνιγγίτιδα, ο υδροκέφαλος και πολλές ακόμη. Το παιδοφθαλμολογικό τμήμα του ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟΥ ΑΘΗΝΩΝ είναι σε άμεση επικοινωνία με τους θεράποντες παιδιάτρους και παρέχει κάθε είδους εξειδικευμένη συμβουλευτική υποστήριξη σε γονείς και ιατρούς.
Παθήσεις του Οπισθίου Τμήματος του Οφθαλμού
Ένας μεγάλος αριθμός παθήσεων των ματιών είτε υπάρχουν από τη γέννηση είτε αναπτύσσονται στα πρώτα χρόνια της ζωής είναι δυνατό να διαγνωσθούν έγκαιρα μόνο από τον ειδικό, ώστε αν απαιτείται οποιαδήποτε μορφή θεραπείας αυτή να εφαρμοσθεί άμεσα. Η νόσος του Coats, η αμφιβληστροειδοπάθεια της προωρότητας, η τοξοπλάσμωση, η αμαύρωση του Leber, είναι μερικά παραδείγματα τέτοιων παθήσεων.
Οφθαλμολογικές λοιμώξεις στα παιδιά
Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευπαθή στην ανάπτυξη ήπιων λοιμώξεων, όπως είναι οι επιπεφυκίτιδες και οι βλεφαρίτιδες ή και σοβαρότερων λοιμώξεων όπως η δακρυοκυστίτιδα ή η κυτταρίτιδα του οφθαλμικού κόγχου που θα απαιτήσουν εισαγωγή σε νοσοκομείο και χορήγηση ενδοφλέβιας αντιβιοτικής αγωγής.
ΤΜΗΜΑ ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΩΝ
Στο ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΚΟ ΑΘΗΝΩΝ λειτουργεί εξειδικευμένο τμήμα Παιδοφθαλμολογίας-Στραβισμού όπου αντιμετωπίζονται διαγνωστικά και θεραπευτικά το σύνολο των οφθαλμολογικών προβλημάτων της παιδικής ηλικίας.
Θα πρέπει να θυμάστε ότι κάθε παιδί πρέπει να εξετάζεται στα μάτια του από τον παιδίατρο ή τον οικογενειακό ιατρό από τις πρώτες ημέρες της γέννησής του. Το αργότερο μέχρι της προσχολική ηλικία κάθε παιδί θα πρέπει να έχει εξεταστεί από οφθαλμίατρο.
Εάν χρειάζεσθε οποιαδήποτε διευκρίνιση ή επιπλέον πληροφορίες ή επιθυμείτε να προγραμματίσετε μια επίσκεψη στο Κένρο μας, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας στο 2107247103.
Ιατροί και προσωπικό είμαστε πάντα στη διάθεσή σας!
Με χαρά θα απαντήσουμε σε κάθε προβληματισμό και θα λύσουμε κάθε απορία σας.
Θυμηθείτε: η υγεία των ματιών σας … φροντίδα μας καθημερινή!
Βασ. Σοφίας 114Α – Αθήνα (μπροστά στον Πύργο Αθηνών)
τηλ.: 2107247103
mail: info@eyecenter.gr